Spitsbergen (internationaal ook wel aangeduid als Svalbard) is de laatst voor de mens bereikbare bestemming voor de Noordpool. Door de luchthaven Longyearbyen is Spitsbergen relatief gemakkelijk bereikbaar. Maar daarbij houdt het op, want voor bezoek aan andere delen van de archipel van eilanden omgeven en bedekt door sneeuw en ijs is men aangewezen op schepen én gidsen die de veiligheid bewaken. Spitsbergen kan men dan ook niet zomaar op eigen houtje bereizen, afgezien van de hoofdstad Longyearbyen. Van hieruit zijn echter talloze excursies te maken in zomer en winter. De zomer wordt gekenmerkt door een zee van licht: vanaf half april tot half augustus gaat de zon niet onder. In de winter daarentegen heerst er gedurende enkele maanden volledige duisternis. Een bezoek aan Spitsbergen is vooral aantrekkelijk vanwege de Arctische natuur, de noordelijke ligging en het polaire gevoel: het einde van de wereld; noorderlijker kom je niet snel.
IJsberen, bijzonder om op afstand te zien, maar waakzaamheid geboden
Wie voet aan land zet op Spitsbergen, en dat is meestal in Longyearbyen, zal zich moeten realiseren dat hij in de wildernis belandt. Met alle gevaren van dien. Spitsbergen – als toeristische bestemming – in die zin niet te vergelijken met andere gebieden waar de mens kennismaakt met de natuur. Niet voor niets wordt overal gewaarschuwd voor het gevaar van ijsberen. Alle excursies over de archipel van eilanden vinden plaats onder leiding van bewapende gidsen. IJsberen liggen altijd op de loer en zijn vaak niet direct zichtbaar. Verscholen achter een rotsblok, kunnen ze later plotseling te voorschijn komen. Vooral de nachten zijn verradelijk. Geen ijsbeer zien is geen teken van een veilige kust. Steeds vaker komen ijsberen af op menselijke nederzettingen. En dan vooral nog uit onverwachte hoeken op onverwachte momenten.
Op de delen van de Spitsbergenarchipel waar geen sneeuw of ijs ligt, krijgt de natuur steeds meer mogelijkheden zich uit te breiden en te vestigen. Met de stijging van de temperaturen, die vindt alle seizoenen plaats, is Spitsbergen wel aan verandering onderhevig. De permafrost verdwijnt op diverse plaatsen, waardoor de grond minder stabiel wordt. Anderzijds maken flora en fauna gebruik van deze verandering: het aantal vogelsoorten breidt langzaam uit en planten groeien op meer plaatsen. Ook de soortenrijkdom neemt toe. Bij de vogels zijn de laatste jaren de ijsgors en de graspieper erbij gekomen.
Op diverse plaatsen hebben rendieren een plek gevonden om zich te vestigen. Het rendier dat op Spitsbergen leeft is afwijkend van de wilde rendiersoort dat in Noorwegen leeft. Het zogenaamde Svalbardrein (Rangifer tarandus platyrhynchus) heeft een meer gedrongen kop, kortere poten en een dikkere beharing. De meeste rendieren komen voor op Nordenskiöld Land, Edgeøya en Barentsøya. Een relatief gemakkelijke plek om ze te spotten is bij Trygghamna; op het begroeide deel bij Alkhornet lopen regelmatig rendieren.
KIJK/LEES MEER